{"id":5827,"date":"2025-05-20T17:43:12","date_gmt":"2025-05-20T23:43:12","guid":{"rendered":"https:\/\/orbemx.com\/?p=5827"},"modified":"2025-10-08T11:48:35","modified_gmt":"2025-10-08T17:48:35","slug":"las-madres-detras-del-arte-figuras-silenciosas-que-forjaron-a-los-grandes-creadores-de-mexico","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/orbemx.com\/?p=5827","title":{"rendered":"Las madres detr\u00e1s del arte: figuras silenciosas que forjaron a los grandes creadores de M\u00e9xico"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-post\" data-elementor-id=\"5827\" class=\"elementor elementor-5827\" data-elementor-post-type=\"post\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-84e7519 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"84e7519\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-0c5f20b e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"0c5f20b\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a13abaf e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"a13abaf\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-c81840c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"c81840c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a4061b9 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"a4061b9\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-32a76ab e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"32a76ab\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-05f8db2 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"05f8db2\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-79f85a9 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"79f85a9\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-464a8c7 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"464a8c7\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-f16d939 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"f16d939\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-c10a8ee e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"c10a8ee\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-281ad83 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"281ad83\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-6799f91 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"6799f91\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1588c2b e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"1588c2b\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-16d72cc e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"16d72cc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-c96d959 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"c96d959\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-93e95c9 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"93e95c9\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-dbba650 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"dbba650\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-ccc4fb0 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"ccc4fb0\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-730f0cc e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"730f0cc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-95e3f85 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"95e3f85\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-e4dc420 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"e4dc420\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-214362a e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"214362a\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-7dfb937 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"7dfb937\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-64c2787 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"64c2787\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-9b057f0 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"9b057f0\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2957128 elementor-widget elementor-widget-spacer\" data-id=\"2957128\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"spacer.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-spacer\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-spacer-inner\"><\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-efbce5a e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"efbce5a\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5b98a6e e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"5b98a6e\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-b872d84 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"b872d84\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a2856e8 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"a2856e8\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-b067215 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"b067215\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-83bffb2 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"83bffb2\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8825357 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"8825357\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-763b48f e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"763b48f\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3e9f398 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"3e9f398\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-95fac3b e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"95fac3b\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-0520f15 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"0520f15\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-be984e5 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"be984e5\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4f86bde e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"4f86bde\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-569b7d4 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"569b7d4\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-eb7dc5e e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"eb7dc5e\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-41beb9f e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"41beb9f\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-13eb337 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"13eb337\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-ece1a97 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"ece1a97\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-fd0b6c0 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"fd0b6c0\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-d784cf8 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"d784cf8\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-36ea9a3 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"36ea9a3\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-6cac1b1 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"6cac1b1\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-eb883b6 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"eb883b6\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-76e479e e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"76e479e\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-c73544b e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"c73544b\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a237bc2 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"a237bc2\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-7387e22 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"7387e22\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8cdf08b e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"8cdf08b\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-dc32e44 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"dc32e44\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-63b2f86 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"63b2f86\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-13d0af5 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"13d0af5\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4629a86 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"4629a86\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-f959c55 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"f959c55\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3396091 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"3396091\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Las madres detr\u00e1s del arte: figuras silenciosas que forjaron a los grandes creadores de M\u00e9xico<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2c0431c e-grid e-con-full e-con e-child\" data-id=\"2c0431c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-e66cd7f elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"e66cd7f\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><strong>Daniel Cuin<\/strong><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5b4f2d2 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"5b4f2d2\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Publicado el 20 de mayo del 2025<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-e810daa e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"e810daa\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-dec2e2d elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"dec2e2d\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<ul><li>La madre es origen, gu\u00eda y sost\u00e9n de muchas de las voces m\u00e1s potentes del arte mexicano<\/li><li>Desde la cama de hospital de Frida Kahlo hasta los talleres musicales de Natalia Lafourcade, esta nota rescata las historias poco contadas de aquellas mujeres que, con ternura o car\u00e1cter, sembraron el arte en sus hijos<\/li><\/ul>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-6e3c86b e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"6e3c86b\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-e0b75e6 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"e0b75e6\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cf17592 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"cf17592\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-be060b2 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"be060b2\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a8db77b e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"a8db77b\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4622eaa e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"4622eaa\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a948a88 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"a948a88\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4730135 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"4730135\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-e551d61 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"e551d61\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-091a015 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"091a015\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5208377 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"5208377\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-89c233a e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"89c233a\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a63bd6f e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"a63bd6f\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-98a1bd6 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"98a1bd6\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5f6d8cc e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"5f6d8cc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5c15433 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"5c15433\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-533118a e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"533118a\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-7fed3ce e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"7fed3ce\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-e12d6f9 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"e12d6f9\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-9d6ac40 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"9d6ac40\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-33ff2e9 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"33ff2e9\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-f9c74ca e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"f9c74ca\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1f90e68 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"1f90e68\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-021f726 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"021f726\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-db56c58 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"db56c58\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a9afa8e e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"a9afa8e\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-aae4c3b e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"aae4c3b\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8666a10 elementor-widget elementor-widget-spacer\" data-id=\"8666a10\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"spacer.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-spacer\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-spacer-inner\"><\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-263b8a1 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"263b8a1\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1204144 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"1204144\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-7509aee e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"7509aee\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-dab48d7 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"dab48d7\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-aa1bb40 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"aa1bb40\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-0a07f0f e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"0a07f0f\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-403ee7c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"403ee7c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-7ff5226 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"7ff5226\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-b844090 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"b844090\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-de642e3 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"de642e3\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-13e122e e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"13e122e\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-082d598 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"082d598\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-ef8379e e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"ef8379e\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-22ece38 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"22ece38\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8452a89 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"8452a89\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-e553708 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"e553708\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-e86ed11 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"e86ed11\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1296603 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"1296603\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-22c3abb e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"22c3abb\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8732ed6 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"8732ed6\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1c66d17 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"1c66d17\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-97a67c1 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"97a67c1\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-99c4042 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"99c4042\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1c24142 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"1c24142\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8a6c2a1 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"8a6c2a1\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-fcdc6cd elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"fcdc6cd\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"5829\" data-permalink=\"https:\/\/orbemx.com\/?attachment_id=5829\" data-orig-file=\"https:\/\/orbemx.com\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/Las-madres-detras-del-arte.png\" data-orig-size=\"813,590\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"Las madres detr\u00e1s del arte\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-large-file=\"https:\/\/orbemx.com\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/Las-madres-detras-del-arte.png\" class=\"aligncenter wp-image-5829 size-full\" src=\"https:\/\/orbemx.com\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/Las-madres-detras-del-arte.png\" alt=\"\" width=\"813\" height=\"590\" srcset=\"https:\/\/orbemx.com\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/Las-madres-detras-del-arte.png 813w, https:\/\/orbemx.com\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/Las-madres-detras-del-arte-300x218.png 300w, https:\/\/orbemx.com\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/Las-madres-detras-del-arte-768x557.png 768w, https:\/\/orbemx.com\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/Las-madres-detras-del-arte-600x435.png 600w\" sizes=\"(max-width: 813px) 100vw, 813px\" \/><br \/>Cada 10 de mayo, M\u00e9xico se detiene para rendir homenaje a una de las figuras m\u00e1s influyentes del tejido social: la madre. Sin embargo, pocas veces se mira a la madre como agente silencioso del desarrollo creativo, intelectual y emocional de artistas fundamentales en la historia del pa\u00eds.<\/p><p>En un pa\u00eds donde el culto a la madre se mezcla con el mestizaje, la religiosidad y la resistencia, la maternidad se convierte tambi\u00e9n en un crisol de formaci\u00f3n art\u00edstica: en muchas ocasiones, fue en las casas, cocinas o cuartos modestos de estas mujeres donde germin\u00f3 la sensibilidad que m\u00e1s tarde conmover\u00eda al mundo.<\/p><p>Y m\u00e1s all\u00e1 de la serenata y las flores, existe un aspecto profundo y menos explorado de esta figura crucial para la cultura mexicana: la madre como origen, como musa, como presencia formativa en la vida de los artistas que definieron la historia del arte en M\u00e9xico. A trav\u00e9s de sus palabras, cuidados o silencios, algunas madres moldearon no solo la sensibilidad de sus hijos, sino tambi\u00e9n el pulso mismo de la creaci\u00f3n nacional.<\/p><p><b>Matilde Calder\u00f3n y la forja del genio de Frida Kahlo<\/b><\/p><p>Frida Kahlo, la artista que dio forma al dolor con color. Hija de Guillermo Kahlo, fot\u00f3grafo alem\u00e1n y de Matilde Calder\u00f3n, mujer profundamente religiosa y mestiza, nacida en Oaxaca de car\u00e1cter fuerte y tradicional. Se dice que no aprobaba del todo la rebeld\u00eda de Frida, pero fue ella quien cuid\u00f3 a la artista durante sus primeros a\u00f1os de enfermedad tras el accidente de autob\u00fas que la marc\u00f3 para siempre. Pocas veces se recuerda que fue Matilde quien inculc\u00f3 a Frida el sentido de la resistencia, sobreviviendo ambas a las epidemias de principios del siglo XX, al hambre y a la muerte de seres queridos<\/p><p>Seg\u00fan relata Hayden Herrera en la biograf\u00eda de Kahlo, fue su madre quien le dise\u00f1\u00f3 un mecanismo especial en la cama para que pudiera pintar acostada, mientras su cuerpo se romp\u00eda y recompon\u00eda. La madre, fue la primera arquitecta del entorno creativo de Frida.<\/p><p><b>Cristina Rivera Garza: la madre como origen de la memoria<\/b><\/p><p>La escritora Cristina Rivera Garza ha hablado en entrevistas sobre su madre, Cristina Garza, como una lectora voraz y como pieza clave en su desarrollo literario. La figura materna no solo est\u00e1 presente como inspiraci\u00f3n, sino tambi\u00e9n como fuente viva de archivo emocional y pol\u00edtico. En su libro \u201cEl invencible verano de Liliana\u201d, reconstruye la historia del feminicidio de su hermana mientras la madre emerge como compa\u00f1era y sost\u00e9n en la b\u00fasqueda de justicia.<\/p><p>Rivera Garza ha dicho que su madre \u201csab\u00eda leer los silencios de las mujeres\u201d, y en ese gesto se revela una herencia profunda: la capacidad de leer el mundo desde las grietas. En su literatura, esta intuici\u00f3n se convierte en una herramienta narrativa.<\/p><p><b>Guadalupe Mar\u00edn, madre e inspiraci\u00f3n dual de Rivera y de sus hijas<\/b><\/p><p>Pintora, escritora y modelo, Guadalupe Mar\u00edn fue mucho m\u00e1s que la segunda esposa de Diego Rivera. Madre de Ruth y Guadalupe Rivera Mar\u00edn, esta mujer de origen jalisciense tuvo una vida marcada por la intelectualidad y el esc\u00e1ndalo. Fue musa de varios cuadros de Rivera, pero tambi\u00e9n la madre que cri\u00f3 a Ruth Rivera, la primera arquitecta titulada de M\u00e9xico, quien dise\u00f1\u00f3 edificios emblem\u00e1ticos y colabor\u00f3 con Juan O\u2019Gorman.<\/p><p>En entrevistas, su hija Guadalupe record\u00f3 que su madre le dec\u00eda: \u201cEl deber de una mujer inteligente no es ser discreta, sino valiente<i>\u201d<\/i>. Esa valent\u00eda se hered\u00f3 tanto en la arquitectura como en las letras. Guadalupe Rivera Mar\u00edn fue tambi\u00e9n pol\u00edtica, defensora de la cultura y promotora de la figura de Diego.<\/p><p><b>Natalia Lafourcade: un legado musical de madre a hija<\/b><\/p><p>En el caso de la cantautora Natalia Lafourcade, su madre, Mar\u00eda del Carmen Silva Contreras, ha sido una figura central. Pianista y musicoterapeuta, fue ella quien introdujo a Natalia a la m\u00fasica desde la cuna. No como una imposici\u00f3n, sino como una forma de vivir el mundo.<\/p><p>Durante su infancia en Veracruz, Natalia participaba en los talleres de Suzuki que su madre dirig\u00eda. En varias entrevistas, Lafourcade ha compartido que fue en ese ambiente art\u00edstico creado por su madre donde aprendi\u00f3 a traducir sus emociones en melod\u00edas. En cierto modo, su madre es la ra\u00edz de su conexi\u00f3n con el folclore, la naturaleza y la m\u00fasica como expresi\u00f3n identitaria.<\/p><p><b>El eco materno en la obra de Juan Rulfo<\/b><\/p><p>Aunque Juan Rulfo es m\u00e1s conocido por su silencio y austeridad narrativa, la figura materna tiene una carga simb\u00f3lica potente en su vida y obra. Su madre, Mar\u00eda Vizca\u00edno Arias, muri\u00f3 cuando \u00e9l ten\u00eda seis a\u00f1os, y esa orfandad temprana marc\u00f3 su literatura.<\/p><p>En \u201cPedro P\u00e1ramo\u201d, la figura de Dolores Preciado representa la promesa incumplida, la palabra maternal que motiva al hijo a ir en busca del padre. En realidad, lo que encuentra es el eco de la muerte. La ausencia de la madre en Rulfo es tan poderosa como su presencia; es un espectro que impulsa la narrativa y le da sentido a la p\u00e9rdida como g\u00e9nesis de la identidad.<\/p><p>Estas historias no solo revelan el poder de la maternidad como v\u00ednculo afectivo, sino tambi\u00e9n como estructura simb\u00f3lica que sostiene, transforma y transgrede. A menudo, estas mujeres permanecieron fuera del foco p\u00fablico, pero sin ellas no entender\u00edamos del todo la voz, la paleta ni el trazo de algunos de los artistas m\u00e1s esenciales de M\u00e9xico.<\/p><p>Al celebrar el D\u00eda de las Madres, vale la pena mirar m\u00e1s all\u00e1 del clich\u00e9 y rescatar su influencia viva en el arte. Porque detr\u00e1s de cada artista que admiramos, hubo una madre que teji\u00f3, incluso en el silencio, el camino del arte con su propia historia.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4a0fba7 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"4a0fba7\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/orbemx.com\/wp-content\/uploads\/elementor\/thumbs\/ICONO-OJO-10-qwtd74rykebta7327nkjuf82xkng2r7lbtbbjfkly8.png\" title=\"ICONO OJO-10\" alt=\"ICONO OJO-10\" loading=\"lazy\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-06b7916 elementor-widget elementor-widget-spacer\" data-id=\"06b7916\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"spacer.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-spacer\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-spacer-inner\"><\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-caeaf50 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"caeaf50\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-d1c4243 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"d1c4243\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" data-attachment-id=\"770\" data-permalink=\"https:\/\/orbemx.com\/?attachment_id=770\" data-orig-file=\"https:\/\/orbemx.com\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/central-05.png\" data-orig-size=\"1693,1693\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"central-05\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-large-file=\"https:\/\/orbemx.com\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/central-05-1024x1024.png\" width=\"800\" height=\"800\" src=\"https:\/\/orbemx.com\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/central-05-1024x1024.png\" class=\"attachment-large size-large wp-image-770\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/orbemx.com\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/central-05-1024x1024.png 1024w, https:\/\/orbemx.com\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/central-05-300x300.png?crop=1 300w, https:\/\/orbemx.com\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/central-05-150x150.png?crop=1 150w, https:\/\/orbemx.com\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/central-05-768x768.png 768w, https:\/\/orbemx.com\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/central-05-1536x1536.png 1536w, https:\/\/orbemx.com\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/central-05-1200x1200.png?crop=1 1200w, https:\/\/orbemx.com\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/central-05-800x800.png?crop=1 800w, https:\/\/orbemx.com\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/central-05-600x600.png?crop=1 600w, https:\/\/orbemx.com\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/central-05-400x400.png?crop=1 400w, https:\/\/orbemx.com\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/central-05-200x200.png?crop=1 200w, https:\/\/orbemx.com\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/central-05-1320x1320.png 1320w, https:\/\/orbemx.com\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/central-05-100x100.png?crop=1 100w, https:\/\/orbemx.com\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/central-05.png 1693w\" sizes=\"(max-width: 800px) 100vw, 800px\" data-attachment-id=\"770\" data-permalink=\"https:\/\/orbemx.com\/?attachment_id=770\" data-orig-file=\"https:\/\/orbemx.com\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/central-05.png\" data-orig-size=\"1693,1693\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"central-05\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-large-file=\"https:\/\/orbemx.com\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/central-05-1024x1024.png\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8228e33 elementor-widget elementor-widget-spacer\" data-id=\"8228e33\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"spacer.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-spacer\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-spacer-inner\"><\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-01b15ca elementor-widget elementor-widget-facebook-embed\" data-id=\"01b15ca\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"facebook-embed.default\">\n\t\t\t\t\t<div style=\"min-height: 1px\" class=\"elementor-facebook-widget fb-post\" data-href=\"https:\/\/www.facebook.com\/reel\/649523494076025\" data-show-text=\"false\"><\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-ceb20e9 elementor-widget elementor-widget-facebook-page\" data-id=\"ceb20e9\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"facebook-page.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-facebook-widget fb-page\" data-href=\"https:\/\/www.facebook.com\/orbelatitud\" data-tabs=\"timeline\" data-height=\"500px\" data-width=\"500px\" data-small-header=\"false\" data-hide-cover=\"false\" data-show-facepile=\"true\" data-hide-cta=\"false\" style=\"min-height: 1px;height:500px\"><\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-0953cef e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"0953cef\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1c48bf1 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"1c48bf1\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-ec913cd e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"ec913cd\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-38e3c39 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"38e3c39\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-23d481e e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"23d481e\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-320dc85 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"320dc85\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-0c9d3c3 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"0c9d3c3\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-75cc7e9 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"75cc7e9\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-ca3e5f6 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"ca3e5f6\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4b92cfe e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"4b92cfe\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5e054bb e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"5e054bb\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-826bef2 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"826bef2\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-af44ece e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"af44ece\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-05c6525 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"05c6525\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2699fd1 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"2699fd1\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-936feb6 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"936feb6\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1564db4 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"1564db4\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a2d6624 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"a2d6624\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-83b1166 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"83b1166\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-be4d8f3 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"be4d8f3\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-737e489 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"737e489\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-573dc53 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"573dc53\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-9ed1eb7 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"9ed1eb7\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5ef7832 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"5ef7832\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8317528 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"8317528\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-e3a3987 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"e3a3987\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4bae925 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"4bae925\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a9d7cc0 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"a9d7cc0\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-96043ce e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"96043ce\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4e9e20e e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"4e9e20e\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-54127d1 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"54127d1\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cf8137a e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"cf8137a\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4f0859a e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"4f0859a\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4e7e099 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"4e7e099\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cf9c8f9 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"cf9c8f9\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2a80df5 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"2a80df5\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-89532cd e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"89532cd\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-76efc1a e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"76efc1a\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2353abb e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"2353abb\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-55799e0 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"55799e0\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2da3b4b e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"2da3b4b\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-215c30b e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"215c30b\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-795e04e e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"795e04e\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-aa3ea9e e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"aa3ea9e\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-20ee83e elementor-share-buttons--view-icon elementor-share-buttons--skin-minimal elementor-share-buttons--shape-square elementor-grid-0 elementor-share-buttons--color-official elementor-widget elementor-widget-share-buttons\" data-id=\"20ee83e\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"share-buttons.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-grid\" role=\"list\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-grid-item\" role=\"listitem\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-share-btn elementor-share-btn_facebook\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Compartir en facebook\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-share-btn__icon\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fab-facebook\" viewBox=\"0 0 512 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M504 256C504 119 393 8 256 8S8 119 8 256c0 123.78 90.69 226.38 209.25 245V327.69h-63V256h63v-54.64c0-62.15 37-96.48 93.67-96.48 27.14 0 55.52 4.84 55.52 4.84v61h-31.28c-30.8 0-40.41 19.12-40.41 38.73V256h68.78l-11 71.69h-57.78V501C413.31 482.38 504 379.78 504 256z\"><\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-grid-item\" role=\"listitem\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-share-btn elementor-share-btn_twitter\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Compartir en twitter\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-share-btn__icon\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fab-twitter\" viewBox=\"0 0 512 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M459.37 151.716c.325 4.548.325 9.097.325 13.645 0 138.72-105.583 298.558-298.558 298.558-59.452 0-114.68-17.219-161.137-47.106 8.447.974 16.568 1.299 25.34 1.299 49.055 0 94.213-16.568 130.274-44.832-46.132-.975-84.792-31.188-98.112-72.772 6.498.974 12.995 1.624 19.818 1.624 9.421 0 18.843-1.3 27.614-3.573-48.081-9.747-84.143-51.98-84.143-102.985v-1.299c13.969 7.797 30.214 12.67 47.431 13.319-28.264-18.843-46.781-51.005-46.781-87.391 0-19.492 5.197-37.36 14.294-52.954 51.655 63.675 129.3 105.258 216.365 109.807-1.624-7.797-2.599-15.918-2.599-24.04 0-57.828 46.782-104.934 104.934-104.934 30.213 0 57.502 12.67 76.67 33.137 23.715-4.548 46.456-13.32 66.599-25.34-7.798 24.366-24.366 44.833-46.132 57.827 21.117-2.273 41.584-8.122 60.426-16.243-14.292 20.791-32.161 39.308-52.628 54.253z\"><\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-grid-item\" role=\"listitem\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-share-btn elementor-share-btn_telegram\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Compartir en telegram\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-share-btn__icon\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fab-telegram\" viewBox=\"0 0 496 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M248 8C111 8 0 119 0 256s111 248 248 248 248-111 248-248S385 8 248 8zm121.8 169.9l-40.7 191.8c-3 13.6-11.1 16.9-22.4 10.5l-62-45.7-29.9 28.8c-3.3 3.3-6.1 6.1-12.5 6.1l4.4-63.1 114.9-103.8c5-4.4-1.1-6.9-7.7-2.5l-142 89.4-61.2-19.1c-13.3-4.2-13.6-13.3 2.8-19.7l239.1-92.2c11.1-4 20.8 2.7 17.2 19.5z\"><\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-grid-item\" role=\"listitem\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-share-btn elementor-share-btn_whatsapp\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Compartir en whatsapp\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-share-btn__icon\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fab-whatsapp\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M380.9 97.1C339 55.1 283.2 32 223.9 32c-122.4 0-222 99.6-222 222 0 39.1 10.2 77.3 29.6 111L0 480l117.7-30.9c32.4 17.7 68.9 27 106.1 27h.1c122.3 0 224.1-99.6 224.1-222 0-59.3-25.2-115-67.1-157zm-157 341.6c-33.2 0-65.7-8.9-94-25.7l-6.7-4-69.8 18.3L72 359.2l-4.4-7c-18.5-29.4-28.2-63.3-28.2-98.2 0-101.7 82.8-184.5 184.6-184.5 49.3 0 95.6 19.2 130.4 54.1 34.8 34.9 56.2 81.2 56.1 130.5 0 101.8-84.9 184.6-186.6 184.6zm101.2-138.2c-5.5-2.8-32.8-16.2-37.9-18-5.1-1.9-8.8-2.8-12.5 2.8-3.7 5.6-14.3 18-17.6 21.8-3.2 3.7-6.5 4.2-12 1.4-32.6-16.3-54-29.1-75.5-66-5.7-9.8 5.7-9.1 16.3-30.3 1.8-3.7.9-6.9-.5-9.7-1.4-2.8-12.5-30.1-17.1-41.2-4.5-10.8-9.1-9.3-12.5-9.5-3.2-.2-6.9-.2-10.6-.2-3.7 0-9.7 1.4-14.8 6.9-5.1 5.6-19.4 19-19.4 46.3 0 27.3 19.9 53.7 22.6 57.4 2.8 3.7 39.1 59.7 94.8 83.8 35.2 15.2 49 16.5 66.6 13.9 10.7-1.6 32.8-13.4 37.4-26.4 4.6-13 4.6-24.1 3.2-26.4-1.3-2.5-5-3.9-10.5-6.6z\"><\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-grid-item\" role=\"listitem\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-share-btn elementor-share-btn_email\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Compartir en email\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-share-btn__icon\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-envelope\" viewBox=\"0 0 512 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M502.3 190.8c3.9-3.1 9.7-.2 9.7 4.7V400c0 26.5-21.5 48-48 48H48c-26.5 0-48-21.5-48-48V195.6c0-5 5.7-7.8 9.7-4.7 22.4 17.4 52.1 39.5 154.1 113.6 21.1 15.4 56.7 47.8 92.2 47.6 35.7.3 72-32.8 92.3-47.6 102-74.1 131.6-96.3 154-113.7zM256 320c23.2.4 56.6-29.2 73.4-41.4 132.7-96.3 142.8-104.7 173.4-128.7 5.8-4.5 9.2-11.5 9.2-18.9v-19c0-26.5-21.5-48-48-48H48C21.5 64 0 85.5 0 112v19c0 7.4 3.4 14.3 9.2 18.9 30.6 23.9 40.7 32.4 173.4 128.7 16.8 12.2 50.2 41.8 73.4 41.4z\"><\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-d1dff7e e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"d1dff7e\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>La madre es origen, gu\u00eda y sost\u00e9n de muchas de las voces m\u00e1s potentes del arte mexicano<\/p>\n","protected":false},"author":252031859,"featured_media":5829,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_editorskit_title_hidden":false,"_editorskit_reading_time":0,"_editorskit_is_block_options_detached":false,"_editorskit_block_options_position":"{}","_crdt_document":"","advanced_seo_description":"La madre es origen, gu\u00eda y sost\u00e9n de muchas de las voces m\u00e1s potentes del arte mexicano","jetpack_seo_html_title":"Las madres detr\u00e1s del arte: figuras silenciosas que forjaron a los grandes creadores de M\u00e9xico","jetpack_seo_noindex":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"La madre es origen, gu\u00eda y sost\u00e9n de muchas de las voces m\u00e1s potentes del arte mexicano","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":false,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false},"version":2},"_wpas_customize_per_network":false,"jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[1398,1709],"tags":[1671,1606,1621],"class_list":["post-5827","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cultura","category-cultura-2","tag-cultura","tag-pisa","tag-mujeres"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/orbemx.com\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/Las-madres-detras-del-arte.png","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_likes_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/pfQnqJ-1vZ","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/orbemx.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5827","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/orbemx.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/orbemx.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/orbemx.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/252031859"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/orbemx.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5827"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/orbemx.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5827\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5889,"href":"https:\/\/orbemx.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5827\/revisions\/5889"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/orbemx.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5829"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/orbemx.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5827"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/orbemx.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5827"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/orbemx.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5827"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}